Đình Yên Mỹ

Đình Yên Mỹ, xã Dương Quang, huyện Gia Lâm, nay là xã Thuận An, thành phố Hà Nội là tên gọi theo địa danh làng, ngoài ra đình còn có tên gọi là đình làng Đầu (theo tên Nôm của làng).

Theo các nguồn tư liệu hiện còn thì đình Yên Mỹ thờ Thành hoàng làng là Quảng Độ Đại vương, người có nhiều công lao, ân đức đối với nhân dân địa phương. Sự tích và lai lịch của thần được tóm lược như sau: “Ngài sinh ngày 13 tháng 3 năm Nhâm Dần và hóa ngày 12 tháng 10. Thần là người có công dạy dân văn tự, lễ nghĩa nên thời nhà Hán phong cho ngài là Liệt Hầu Công. Sau đó ngài đến trại Thuần Khang (tức Yên Mỹ ngày nay) thấy nơi đây đất đẹp, sơn thủy hữu tình nên ngài ở đây mở trường dạy học được một năm, sau có giặc làm loạn, vua phong cho ngài làm Bản Châu Thái Thú để đi bình giặc. Lúc đó ngài chọn 35 trai tráng tại trại Thuần Khang làm gia thần thủ túc, viết hịch đưa đến các quận, phủ. Chỉ trong một ngày khiến quân phản loạn phải lui. Khải hoàn trở về, ngài mổ lợn, bò khao quân lính và tế thiên địa, bái yết Thành hoàng bản trại, dạy dân lấy đức vọng, dân thấy vậy bèn xin ngài lấy chỗ ngài dạy học xây đình thờ. Đêm ấy, ngài nằm mộng thấy người con gái báo mộng đi từ phía đằng Bắc bản trại xưng là thần nữ Hoàng Nga thờ ở miếu báo cho ngài biết quân nhà Hán sắp đến vây đức thần bản trại rồi biến mất. Tỉnh dậy đi đến nơi quả nhiên thấy quân Hán đang vây bản trại thật. Ngài vào trong gọi quân lính đến và nói rằng “Lòng người đều giúp ta, quân tướng hãy cố sức đánh quân nhà Hán” chỉ một trận đã thắng được quân giặc, sau đó ngài cưỡi ngựa về châu- phủ và bảo gia thần trại Thuần Mỹ rằng “ở làng có thần nữ rất thiêng, ngày sau có trọng mạnh gì thì phải phụng nghênh thần nữ về cùng phối hưởng”. Mấy ngày sau thì ngài hóa, nhân dân sợ hãi bèn làm biểu dâng vua, vua ban sắc cho thần làm phúc thần, cho dân phủ lập miếu thờ”. Trải qua các thời đại phong kiến, thần đều được các triều đình ban tặng sắc phong để biểu dương công tích.

Theo các cụ trong làng kể lại thì đình được khởi dựng từ thời Lê và được trùng tu nhiều lần vào thời Nguyễn. Đình Yên Mỹ tọa lạc ở giữa khu trung tâm cư trú của làng có quy mô kiến trúc khang trang trong một khuôn viên khá rộng, thoáng gồm các hạng mục: phương đình, đại đình, hậu cung.

Hiện nay trong di tích còn bảo lưu được nhiều mảng chạm khắc đẹp mang những nét đặc trưng của phong cách kiến trúc thời Nguyễn. Bộ di vật đa dạng, phong phú gồm nhiều chủng loại như: cửa võng, hoành phi, câu đối, ngai thờ, hương án, đỉnh đồng, đôi hạc gỗ… mang đặc trưng của nghệ thuật chạm khắc truyền thống. Hằng năm, đến ngày 13 tháng 3 âm lịch, dân làng Yên Mỹ tổ chức lễ hội để tưởng nhớ công lao, ân đức của vị Thành hoàng làng.

Đình Yên Mỹ đã được Uỷ ban nhân dân thành phố Hà Nội xếp hạng di tích lịch sử kiến trúc năm 2007.