Đền Thụy Khuê (Đền Lã Gia)

Đền Lữ Gia thờ tướng Lữ Gia, tên hiệu là Bảo Công - Thừa tướng ba đời vua nhà Triệu Nam Việt vào khoảng năm 136 – 111TCN. Ông là người nắm chính trường nước Nam Việt những năm cuối và cuối cùng thất bại trước cuộc xâm lăng của nhà Hán.

Về quê gốc, sử sách và truyền thuyết ghi nhận có nhiều dị bản. Theo “Việt Nam tiền cổ vĩ nhân liệt truyện” và một số ngọc phả, Lữ Gia sinh ra tại huyện Lôi Dương, quận Cửu Chân, nay thuộc tỉnh Thanh Hóa. Cha ông là Lữ Tạo, một hào trưởng làm nghề lang y, nổi tiếng hiền đức; mẹ là Trương Thị Vĩ, con gái hào trưởng vùng Vũ Ninh (Bắc Ninh ngày nay). Cũng có truyền thuyết cho rằng gốc tổ bên ngoại của ông ở vùng Bắc Ninh – Hải Phòng, vì vậy dấu tích thờ tự Lữ Gia tập trung khá dày ở khu vực đồng bằng Bắc Bộ.

Ông tài giỏi, trên thông thiên văn, dưới tường địa lý và được cho cai quản thôn Trung Thành, xã Đại Lai, huyện Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh. Lữ Gia nổi tiếng là người có tầm nhìn xa trông rộng, mở nhiều trường dạy học, chiêu mộ quân sĩ và đề bạt họ làm quan trong triều. Trong triều đình Nam Việt, Lữ Gia là trụ cột, người chỉ huy quân đội chống lại chính quyền nhà Hán do Hàn Thiên Thu chỉ huy vào năm 112 TCN. Vua Hán sau khi nghe tin Hàn Thiên Thu tử trận đã sai Phục ba tướng quân Lộ Bác Đức mang quân đến Nam Việt trả thù. Lần này, vì tương quan lực lượng chệch lệch quá lớn nên Lữ Gia thất bại, bị bắt rồi bị giết.

Chưa xác định được ngôi đền được xây dựng năm nào. Theo các cụ cao niên kể lai, xưa kia đình làng Thụy Khuê trước thì Tướng Lữ Gia, nhưng không biết từ bao giờ, người dân chuyển thờ Tướng Lữ gia sang ngôi đền này. Còn đình làng Thụy Khuê thờ Đỗ Tướng Công thành Thành hoàng làng.

Ngôi đền có diện tích nhỏ, được xây trên khu đất khoảng 300m2. Đền có một gian nhà với đặc trưng kiến trúc cổ với mái cong, lợp ngói mũi. Bên trong có ngai thờ và 1 bức hoành phi “Thiên Nam Thánh Vương”.