Hội đình Tốt Động

- Đình làng Tốt Động có từ thế kỷ XV, được xây dựng lại năm 1840, trải qua các lần tu sửa, tôn tạo năm 1930, 2018.

- Theo lời kể các cụ, Lễ hội được tổ chức từ lâu đời (tổ chức lớn nhất năm 1938). Từ năm 1994 hội được khôi phục cho tới ngày nay. Lễ hội quy ước tổ chức 5 năm/lần vào các ngày 6, 7, 8/01 âm lịch.

- Đình Tốt Động thờ 02 vị tướng Lê Ngân và Đỗ Bí. Năm 1426 cùng nghĩa quân Lam Sơn đánh đuổi giặc Minh ở thế kỷ thứ XV. Đặc biệt trận đánh Chúc Động – Tốt Động đã tiêu diệt và bắt sống 6 vạn quân nhà Minh. Với công lao to lớn của ngài nhân dân làng Tốt Động xưa nay là xã Tốt Động đã lập Đình thờ tôn vinh 02 ngài là thành hoàng làng. Cụ thể: Thánh Lê Ngân là một vị tướng giỏi của triều Lê, thời Lê Lợi, tham gia vào cuộc chiến chống quân Minh. Đỗ Bí là một vị tướng giỏi tham gia trực tiếp đánh trận Tốt Động – Chúc Động, chống quân nhà Minh xâm lược. Sau đó, đất nước thái bình ông ra làm quan trong triều, trong một diễn biến chống lại các thế lực phản động trong triều, Đỗ Bí đã bị chém trọng thương, ông nằm trên lưng ngựa ngựa xuôi theo đường mòn về chiến trường Tốt Động – Chúc Động xưa thì thác.

- Các tục lệ, hèm, kiêng kỵ trong lễ hội: dân làng kiêng gọi tên húy của Ngài (ví dụ như quả bí phải gọi là quả bầu) nhưng hiện nay việc này cũng không quy định khắt khe. Ngày xưa, những người tham gia rước kiệu phải ra đình ở trước hội khoảng 20 ngày còn hiện nay các cụ thường thông báo trước nửa tháng để mọi người chuẩn bị tại nhà chứ không còn ra đình ở như trước đây.

- Tham gia thực hiện nội dung lễ hội: Ban tổ chức lễ hội, ban tế, ban lễ tân, ban rước kiệu (gồm các nam nữ thanh niên), ban an ninh. Đóng vai trò chính và quan trọng trong việc đảm bảo nội dung của hội là các cụ trong chi hội người cao tuooirthoon, các cụ trong ban khánh tiết và lãnh đạo địa phương.

- Lễ hội được tổ chức trong 03 ngày:

+ Ngày 06 tháng 01 Âm lịch

Buổi sáng: Khai mạc, khởi kiệu đi đón các ngài về Đình Tốt Động.

Buổi chiều: Lễ dâng hương, tế nhập tịch

+ Ngày 07/01 Âm lịch

Buổi sáng: Đón tiệp đại biểu khách và nhân dân dâng lễ, Kiệu đi rước lễ tại các thôn

Buổi chiều: Tế lễ

+ Ngày 08/01 Âm lịch

Buổi sáng: Lễ tạ, rước các ngài về quán.

Buổi chiều: Bế mạc lễ hội

- Trong lễ hội, phần hội được đan xen tổ chức trong các ngày hội chính gồm các trò chơi dân gian, múa lân, múa rồng, văn nghệ…

- Lễ hội gồm 6 kiệu (giá văn, long đình, bát cống). Thứ tự đi giá văn, bát cống, long đình. Lễ vật được dâng lên trong lễ hội gồm thủ lợn, oản gạo, chè kho, xôi, gà, rượu. Đồ rước: tàn lọng, kiệu, quạt, tán, ngai, bát bửu, chấp kích. Nhạc cụ trong lễ hội có chiêng, trống, dàn bát âm…