Đình Thạch Thán

Đình Thạch Thán thuộc thôn Thạch Thán 4, xã Quốc Oai, thành phố Hà Nội. Đến với di tích có thể đi theo nhiều đường, song tiện lợi và dễ dàng hơn cả là đi theo đường sau: từ trung tâm Hà Nội theo đường vành đai 3, Khuất Duy Tiến, đại lộ Thăng Long khoảng 15km đến xã Quốc Oai, đi thêm khoảng hơn 1km đến thôn Thạch Thán 4, di tích nằm trên trục đường liên thôn của xã.

Căn cứ vào cuốn thần phả được lưu giữ tại đình Thạch Thán, đình Thạch Thán thờ vị Thành hoàng là Uy Túc đại vương tối linh tôn thần. Ngài là người có võ công tiếng tăm lẫy lừng, hiển hách phù trợ cho vận nước, bảo vệ dân lành, ân đức lớn lao.

Vào khoảng thế kỷ thứ VI, khi Lý Phật Tử đánh bại quân Triệu Quang Phục và lên ngôi vua, hội triều bàn việc khen thưởng đã ban cho Ngài Uy túc giữ chức Đô Thống quân vụ, khai quốc bình quân và ban sắc cho dân thờ phụng là Đại vương tôn thần. Triều đình ban cho bộ lễ chọn 17 nơi và ban tiền cho dân xây dựng nơi thờ cúng. Khi đến trang Thạch Thán thấy có núi sông đẹp đẽ, hội nhiều tú khí, núi che nước cuộn có nhiều thế đẹp nên giao cho Thạch Thán muôn năm hương khói, đời đời truyền lưu.

Theo các cụ cao tuổi, đình Thạch Thán trước đây được xây dựng ở khu giữa làng có quy mô lớn. Năm 1947, thực dân Pháp thường đưa quân về đình Thạch Thán đóng quân để đi càn quét các vùng lân cận. Thực hiện chủ trương của cách mạng, Việt Minh vận động nhân dân tổ chức “Vườn không nhà trống” làm cho quân pháp không có chỗ trú quân, Trung đoàn 385 bộ đội chủ lực đã phối hợp với dân quân, du kích xã Bình Than tiêu hủy ngôi đình Thạch Thán, đình và văn chỉ không còn nữa. Riêng chùa Phúc Nguyên còn giữ được nguyên vẹn.

Năm 2011, bằng sự hằng tâm, hằng sản của người dân Thạch Thán đã góp công, góp của xây dựng lại. Kiến trúc đình theo kiểu tiền nhất hậu công, các bộ phận cấu thành di tích bao gồm: Nghi môn, sân đình, tiền tế, đại bái, ống muống và hậu cung.

Các di vật của đình như: Ngai thờ, hoành phi, câu đối…là những di vật mang phong cách nghệ thuật thời Nguyễn, đặc biệt là trang trí trên các tấm văn bia hiện lưu tại đình. Các đề tại trang trí chủ đạo là “tứ quí’’, “tứ linh’’, “hổ phù’’. Bên cạnh đó, ta còn gặp những mảng trang trí trên các đồ lễ tự như: hương án, bát bửu, biển lệnh…tất cả đều được sơn thếp làm tang them vẻ uy nghiêm cho ban thờ.

Cũng như các di tích lịch sử khác, đình Thạch Thán là nơi sinh hoạt văn hóa tâm linh, nơi tổ chức lễ hội truyền thống. Trước đây, nhân dân Thạch Thán tổ chức tế lễ từ ngày mồng 8 đến ngày 12 tháng 11 âm lịch. Ngày mồng 8 thì tế lễ cá sống; các ngày mồng 9, 10, 11, 12 tế bằng lợn đen, xôi, ngũ quả, 12 khâu trầu có hát xướng. Cứ 5 năm tổ chức lễ hội 1 lần với đủ thanh niên trai tráng, ăn mặc chỉnh tế nghiêm quân tại đình làng, dựng lại chiến công hiển tích của Thành Hoàng làng để tưởng nhớ công ơn Ngài. Hiện nay, người dân Thạch Thán chỉ tổ chức lễ hội duy nhất vào ngày 10/11 âm lịch. Trong ngày này, dân làng cũng tổ chức lễ tế Thánh, dâng những sản vật của địa phương lên Thành hoàng tỏ lòng tôn kính và tưởng nhớ công ơn của Ngài./.