Đình Tiền Lệ

ĐÌNH AN TRAI

Ngôi đình này thuộc thôn An Trai, xã Sơn Đồng, thành phố Hà Nội. Trước kia, địa danh này thuộc xã Vân Canh, huyện Từ Liêm, phủ Quốc Oai, trấn Sơn Tây.

Đình được xây dựng trên khu đất rộng ở rìa làng, có hướng Nam chếch Đông. Lối vào đình nổi bật với cổng gồm hai trụ biểu lớn đắp hình tứ phượng cách điệu hoa dành cùng các câu đối ca ngợi quê hương; kết nối với các trụ biểu nhỏ qua bức tường lửng có đắp hình voi chầu và ngựa chiến.

Tòa Đại bái là ngôi nhà ngang 5 gian tường hồi bít đốc, được xây trên nền tam cấp cao 0,7m với điểm nhấn là rồng lá Makara và lưỡng long chầu nguyệt trên bờ nóc. Bên trong, các bộ vì được làm theo kiểu “giá chiêng” kết hợp “chồng rường” trên 4 hàng chân cột. Dựa vào các chữ Hán trên cấu kiện gỗ, đình được xác định khởi dựng năm 1677 (thời Lê) và trùng tu vào năm 1732, để lại các mảng chạm khắc rồng phượng, long mã, hổ phù ở gian giữa. Không gian chính giữa treo bức hoành phi “Hộ quốc tý dân”, phía dưới đặt hương án thế kỷ XVIII cùng bộ bát bửu và biển thước hai bên.

Hậu cung là tòa nhà xây muộn hơn theo kiểu tường hồi bít đốc, gồm 1 gian lớn, 2 gian nhỏ với các bộ vì theo kiểu “giá chiêng kẻ suốt”. Gian giữa treo hai bức hoành phi “Thánh cung vạn tuế” và “Thượng đẳng linh từ”. Khu vực trang nghiêm nhất là gian gác lửng bưng kín ba mặt, bên trong đặt ngai thờ, bài vị Thành hoàng, hai bên là ngai thờ Tả cung phi và Hữu hoàng hậu, phía ngoài đặt chiếc sập thờ chân quỳ dạ cá mang phong cách nghệ thuật thời Lê.

Theo ngọc phả, đình An Trai thờ Phan Tây Nhạc - một vị tướng thời Hùng Vương thứ 18, người từng lập hành cung tại đây để nghỉ dưỡng và dạy dân cày cấy, dệt lụa, học hành. Sau khi ngài hóa, nhân dân ba làng An Trai, Hòe Thị, Thị Cấm đã lập đền miếu phụng thờ. Để tưởng nhớ công đức vị Thành hoàng, hàng năm vào ngày sinh (12/2 âm lịch) và ngày hóa (1/12 âm lịch) của ngài, người dân An Trai lại trang trọng tổ chức lễ hội cùng các trò chơi dân gian truyền thống.

Đình An Trai đã được Bộ Văn hoá và Thông tin xếp hạng di tích kiến trúc nghệ thuật năm 1990.