Lăng đá Huệ Linh (Lăng xóm chợ)

Lăng đá Huệ Linh (Lăng xóm chợ)

Lăng Huệ Linh (thôn Lại Yên 4, xã Sơn Đồng, Hà Nội) có khuôn viên hình chữ nhật (9,66 x 20,85m) bao quanh bởi tường đá ong kiên cố. Trục kiến trúc chính sử dụng chất liệu đá xanh nguyên khối, bố trí đăng đối nghiêm cẩn từ ngoài vào trong. Cổng vòm có mái mang biển chữ Hán “Huệ Linh từ”, hai bên canh giữ bởi đôi chó đá ngồi đeo chuông. Bước qua cổng là sân lăng đặt đôi voi đá chầu chạm khắc theo lối tả thực sinh động. Gồm hai tòa mái rủ đối xứng, mặt tường ngoài chạm nổi hình võ tướng cầm binh khí oai vệ. Nơi đây khắc đôi câu đối chữ Hán ca ngợi âm phúc tổ tiên và ước vọng con cháu đỗ đạt, làm quan chốn triều đình.

Hai nhà bia lưu giữ hai tấm bia đá lớn lập năm Vĩnh Thịnh thứ 9 (1713) là “Phạm công gia phả ký” và “Huệ Linh từ hậu thần bị văn…”. Trên đường thần đạo bố trí hai hương án sập thờ bằng đá nguyên khối chạm khắc hoa lá, hổ phù sắc sảo. Tiếp đến là chiếc cổng đá kiểu nhà 4 mái chạm rồng, dẫn vào khu mộ phần đặt khối đá xanh khắc chữ “Phạm tướng công linh mộ” và bức bình phong đá ong hình ngôi nhà ở phía sau. Ông sinh năm 1658 (Mậu Tuất), nguyên gốc họ Nguyễn, sau đổi theo họ mẹ. Ông là người có tài năng kiệt xuất, hai lần thi đỗ hạng ưu và có lộ trình thăng tiến hiển hách qua nhiều chức vụ võ bị, ngoại giao và giám sát quan trọng (như Tả đề điểm, đi sứ Ai Lao, cai quản các đội tượng binh, tàu nước ngoài và các châu vùng biên ải). Đến năm 56 tuổi (1713), ông được thăng đến chức Tổng thái giám. Tấm bia hậu thần, hậu Phật ghi nhận ông là người đức độ, hết lòng cứu giúp người nghèo khó. Ông đã công đức tài sản cá nhân lớn cho công ích gồm: chi 616 quan tiền cùng vàng bạc để xây miếu; cúng chùa 65 quan tiền và 6 mẫu ruộng; đồng thời giao tiếp 360 quan tiền, vàng bạc làm tế điền và 8 mẫu ruộng làm huệ điền cho dân xứ sở.

Lăng Huệ Linh có tính chất là đền thờ nên nhân dân còn gọi là văn chỉ, cúng vào rằm tháng giêng. Tương truyền rằng ông là cậu của Phạm Đôn Nghị, vị chủ nhân của lăng đá Hiển Linh.

Lăng đá Huệ Linh đã được Bộ Văn hoá và Thông tin xếp hạng di tích kiến trúc nghệ thuật năm 1964.