LĂNG ĐÁ QUẬN VÂN

Lăng đá Quận Vân nằm tại thôn Nỏ Bạn, xã Vân Tảo, thành phố Hà Nội. Đây là một công trình kiến trúc nghệ thuật bằng đá có giá trị đặc biệt, được xây dựng vào năm 1733 dưới thời Lê Trung Hưng, là nơi an nghỉ của Quận công Đỗ Bá Phẩm, một vị quan dưới thời chúa Trịnh. Do ông có quê gốc ở làng Vân La, thuộc Tổng Vân, nay thuộc xã Hồng Vân, nên nhân dân quen gọi là Lăng đá Quận Vân.

Quận công Đỗ Bá Phẩm từng giữ chức trấn thủ Sơn Nam và được chúa Trịnh Cương giao nhiệm vụ làm Tư giảng, dạy dỗ thế tử Trịnh Giang. Năm 1733, ông cho đưa đá từ vùng Đông Triều, Quảng Ninh về để xây dựng khu lăng làm nơi an nghỉ. Trải qua nhiều biến động, khu lăng từng bị vùi lấp sau trận lũ lớn năm 1914 và được phát hiện trở lại vào những năm 1980 khi người dân cải tạo ruộng đồng.

Lăng được xây dựng hoàn toàn bằng những khối đá lớn, với bố cục gồm các khu vực chính như cổng lăng, khu sinh phần, nhà bia và khu mộ. Nổi bật trên trục đường vào là các tượng đá võ sĩ, chó đá và hệ thống tượng linh vật được chạm khắc công phu. Nhà bia được tạo tác bằng đá, bên trong đặt bia đá ghi lại tiểu sử và công đức của Quận công Đỗ Bá Phẩm. Phía sau nhà bia là khu mộ với kiến trúc đá mang dáng dấp đặc trưng của lăng mộ thời Lê Trung Hưng.

Với hệ thống tượng đá, nhà bia, đồ thờ và các chi tiết điêu khắc có giá trị nghệ thuật cao, Lăng đá Quận Vân là một trong những công trình lăng mộ bằng đá tiêu biểu còn được bảo tồn ở Hà Nội. Di tích không chỉ có giá trị về lịch sử mà còn phản ánh trình độ điêu khắc, kiến trúc và mỹ thuật của nghệ nhân Việt Nam thế kỷ XVIII. Năm 2003, Lăng đá Quận Vân được xếp hạng Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia.