Lễ hội truyền thống làng Lục Xuân

Lễ hội truyền thống Lục Xuân là một sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng dân gian có từ lâu đời, gắn bó mật thiết với đời sống tinh thần của nhân dân thôn Lục Xuân, xã Phúc Lộc, thành phố Hà Nội. Theo truyền thống được các thế hệ nhân dân lưu truyền, lễ hội có từ khoảng thế kỷ XVII. Trong thời kỳ chiến tranh, lễ hội có thời gian bị gián đoạn; sau năm 1975, nhân dân địa phương đã khôi phục và duy trì tổ chức đều đặn cho đến ngày nay. Hằng năm, lễ hội được tổ chức trong 3 ngày, từ ngày 11 đến ngày 13 tháng Giêng âm lịch, thu hút đông đảo nhân dân trong làng, các địa phương lân cận và khách thập phương tham gia.

Lễ hội gắn liền với di tích đình Lục Giã và việc thờ phụng Tam Bạch Hạc Tam Giang, húy Đào Công Bột, người được nhân dân tôn làm Thành hoàng làng. Theo truyền thuyết, Ngài đã có công giúp vua Hùng Vương thứ XVIII đánh giặc Thục. Trong quá trình hành quân, Ngài từng về vùng Lục Xuân lập căn cứ và giúp đỡ, chữa bệnh cho nhân dân. Sau khi hóa tại ngã ba sông Bạch Hạc, nhân dân ghi nhớ công đức, tôn Ngài làm Thành hoàng và lập đình thờ phụng. Hiện tại di tích còn lưu giữ 18 sắc phong qua các triều đại, là nguồn tư liệu có giá trị góp phần làm rõ truyền thống lịch sử, văn hóa và tín ngưỡng của địa phương.

Công tác chuẩn bị lễ hội được cộng đồng thực hiện chu đáo. Trước ngày hội, Tiểu ban quản lý di tích phối hợp với cấp ủy, chính quyền, các tổ chức đoàn thể và nhân dân trong thôn thành lập Ban Tổ chức, phân công nhiệm vụ, vệ sinh và trang hoàng khuôn viên đình. Ngày mùng 10 tháng Giêng, nhân dân tiến hành cắm cờ, kéo cờ đại và chuẩn bị không gian phục vụ lễ hội.

Phần lễ diễn ra trang nghiêm với các nghi thức truyền thống như dâng hương, lễ tế, dâng rượu, dâng chúc, hóa chúc và lễ tất. Đội tế gồm 12 người, trong đó có chủ tế, Đông xướng, Tây xướng, dẫn đăng, bồi tế và người phụ trách trống, chiêng. Các cụ ông cao tuổi tham gia đội tế, các cụ bà tham gia đội dâng hương. Đặc biệt, trong ngày tế chính có sự tham gia của chủ tế nam và chủ tế nữ của thôn Lục Xuân và thôn Bảo Lộc, cùng các thành viên đội tế của hai thôn, thể hiện sự gắn kết cộng đồng và tinh thần cùng nhau gìn giữ phong tục truyền thống.

Bên cạnh phần lễ, phần hội được tổ chức với nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ và trò chơi dân gian như kéo co, đẩy gậy, bắt vịt, đập niêu, tạo không khí vui tươi, phấn khởi trong những ngày đầu năm mới. Các đồ thờ và lễ vật được sử dụng trong lễ hội gồm hương án, kiệu, chấp kích, cờ thần, oản, hoa quả, trầu cau và vàng mã. Đội tế mặc trang phục truyền thống, trong đó chủ tế mặc áo đỏ, các thành viên mặc áo thụng xanh, đội mũ và đi hia. Các loại nhạc cụ như trống, kèn, sáo, nhị góp phần tạo nên không khí trang nghiêm trong phần lễ và vui tươi trong phần hội.

Lễ hội Lục Xuân không chỉ đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng của nhân dân mà còn có ý nghĩa giáo dục sâu sắc. Đây là dịp để cộng đồng tưởng nhớ, tri ân công đức Thành hoàng làng, giáo dục truyền thống “uống nước nhớ nguồn”, đồng thời củng cố tình làng nghĩa xóm và tinh thần đoàn kết trong cộng đồng. Thông qua các hoạt động lễ hội, những phong tục, nghi lễ, trò chơi dân gian và những câu chuyện về vị thần được thờ tại di tích tiếp tục được truyền lại cho các thế hệ.

Hiện nay, việc bảo tồn và truyền dạy lễ hội được cộng đồng duy trì thông qua hình thức hướng dẫn trực tiếp, truyền miệng và “cầm tay chỉ việc”. Các cụ cao niên giữ vai trò quan trọng trong việc truyền lại nghi lễ, tập tục và lịch sử của di tích cho thế hệ trẻ; đồng thời thanh niên, trung niên ngày càng được khuyến khích tham gia công tác tổ chức và thực hành lễ hội. Qua đó, Lễ hội truyền thống Lục Xuân tiếp tục được duy trì, trở thành một nét đẹp văn hóa của cộng đồng dân cư, góp phần bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa truyền thống của xã Phúc Lộc.