Lễ hội truyền thống làng Phương Bản

Lễ hội diễn ra từ ngày 09-13 tháng Giêng âm lịch

- Nơi diễn ra lễ hội

+ Đền trong thôn Phương Bản phường Chương Mỹ

+ Đền ngoài thôn Phương Bản phường Chương Mỹ

+ Đình làng thôn Phương bản phường Chương Mỹ

Theo quy ước của làng Phương Bản thì lễ hội đình làng cứ 03 -05 năm được tổ chức một lần,( đại đám) có tế và rước kiệu,  Lễ hội được diễn ra từ ngày 09- 13 tháng Giêng âm lịch. Những năm bình thường không tổ chức đại đám thì chỉ gọi là việc làng, chỉ có tế, lễ, không có rước, diễn ra vào nhiều ngày trong năm: Lễ vào ngày 12 đến 14 tháng 8, kỷ niệm ngày sinh của các vị thành hoàng làng. Ngày mùng 01 đến ngày 05/11 lễ ký nhật của các vị thành hoàng làng, Xuân Thu nhị kỳ vào dịp tháng 2 và tháng 8 làng tổ chức lễ Tiên hiền, vào ngày 20 tháng 7, lễ khao Quân 20 tháng 10 và 30 tháng 10. Những ngày Tết trong năm như Tết Nguyên Đán. Tết đoan ngọ, Tết trùng thập cũng có lễ thần, nhiều hay ít tùy thuộc vào hoàn cảnh, song cốt chỉ ở tấm lòng đối với các bậc Tiên hiền. Miêu tả hình thức biểu hiện, quy trình thực hành, các sản phẩm vật chất, tinh thần được tạo ra trong quá trình thực hành di sản văn hóa phi vật thể, không gian văn hóa liên quan v.v:

Lễ hội được tổ chức để tưởng nhớ công đức của Đức Uy Sơn Đại Vương, Mộ Dịch Đại Vương, Phu nhân Phùng Hưng.

Uy Sơn Đại Vương tên vị thần được nhân dân Việt Nam tôn thờ, gắn liền với công lao dẹp loạn, bảo vệ đất nước thời Hùng Vương, nhà Đinh, nhà Lý, hoặc được xem là vị thần Y dược giỏi chữa bệnh đậu mùa, đặc biệt ở các đền thuộc Thăng Long tứ trấn (như đền Cao Sơn, Hà Nội), Hoa Lư và nhiều tỉnh miền Bắc. Vị thần này có nhiều vai trò, là một trong Tam Vị Sơn Thần (Sơn Tinh - Cao Sơn - Quý Minh), hoặc được đồng nhất với các nhân vật như Cao Biền, thậm chí là một "thần y" huyền thoại. 

Mộ Dịch Đại Vương  (hoặc Hưng Nhượng Đại Vương) là danh hiệu của Trần Quốc Tảng, con trai Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn, một danh tướng thời nhà Trần, được tôn thờ Ông, gắn liền với việc trấn giữ vùng biển Đông Bắc. 

Bố cái Đại Vương tên thật là Phùng Hưng quê ở thôn cam Lâm, (nay là xã đường Lâm thuộc thị xã Sơn Tây) là người có sức khỏe đánh trâu ,vật hổ vào thời đường Đại lịch (766 -779) tiết độ sứ An Nam là cao chính Bình tham tàn bạo ngược, bóc lột nhân dân tàn khốc, khắp nơi căm phẫn và nổi lên chống lại ách đô hộ nhà đường. Phùng Hưng cùng em là Phùng Hải tụ tập dân binh phát động khởi nghĩa chống ách đô hộ thống trị nhà đường,

Sau khi làm chủ đất đường Lâm, Phùng Hưng đã chiêu tập quân sĩ ở các ấp lân cận rồi kéo quân qua Quốc oai xuống bao vây phủ tổng bình. Trên đường tiến quân. Phùng Hưng đã cho đóng đồn tại Hoa bản để chiều tập thêm quân sĩ các nơi rồi đánh phủ thành tống Bình. Trước sức tiến công mãnh liệt của nghĩa quân. Cao chính Bình không chịu nổi mà chết. Nghĩa quân chiếm phủ Thành, quân đô hộ nhà đường bỏ chạy về nước. Nghĩa quân giành được thắng lợi giải phóng đất nước khỏi ách đô hộ nhà đường. Phùng Hưng tự lập làm vua và đóng ở tống Bình. Làm vua được 7 năm vào năm 781 Phùng Hưng bị ốm nặng rồi qua đời. Sau khi qua đời. Tưởng nhớ tới công lao đức độ của ông. Nhân dân đã suy tôn Phùng Hưng là bố cái Đại Vương và nhiều nơi lập đền thờ ngài. Tại Phương bản nhân dân thờ cả hai vợ chồng Phùng Hưng và tôn làm thành hoàng làng

* Những kiêng kỵ trong lễ hội: chủ tế: nếu gia đình có tang tứ thân phụ mẫu thì phải đợi mãn tang mới tiếp tục làm.

* Trước lễ hội: Chính quyền địa phương tổ chức họp Hội nghị liên tịch, gồm có các Bí thư, các Trưởng thôn, trưởng các ban ngành đoàn thể. Sau đó, thành lập Ban chỉ đạo lễ hội, phân công nhiệm vụ cho từng thành viên trong Ban chỉ đạo. Cuộc họp diễn ra tại đình làng hoặc nhà văn hóa tổ dân phố

Chiều mùng 8 tháng Giêng Các cụ ông cao tuổi trong làng ra đình làm lễ để bao sái đồ thờ, lắp rửa kiệu. Các cụ lau qua 3 lượt nước, đầu tiên là nước giếng sạch, sau đó lau bằng nước gừng rồi lau lại bằng rượu. Sau đó, cụ từ và một số cụ uy tín trong làng mặc y phục cho Thành hoàng làng. Các cụ bà ra quét dọn đình.

          Sáng Mùng 9 tháng Giêng quân hàng đô và các cụ làm lễ và tiến hành rước thánh từ miếu làng về đình. Khi rước thánh về đình sẽ tiến hành tế yên vị. Sau đó đội quân kiệu sẽ điều hành phần rước theo lộ trình Thứ tự đội hình rước gồm có Đội cờ trống gồm 20 người đi dẫn đầu. Sau đó là 20 người đội rồng lân. Tiếp thoe là đội gươm trường bát bửu và đội nhạc lễ. Đội kiệu gồm Kiệu Long đình tuần tra dẹp đường, Kiệu giá văn và Kiệu Bát cống. Theo sau đội hình rước và kiệu là các khối đoàn thể thôn và nhân dân. Sau khi rước về đình sẽ làm lễ yên vị.

 * Ngày mùng 10 tháng Giêng: Tiến hành tế, lễ mời anh cả và em bé về dự lễ hội

* Ngày 11 tháng Giêng: Các cụ cao liên tiến hành nghi thức tế lễ liên tịch *  Ngày 12 tháng Giêng: Tiến hành tế sướng ca; tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ truyền thống;

 * Ngày 13 tháng Giêng: Tiến hành tế Mãn tịch, rước thánh về Miếu. sau khi rước thánh về Miếu tiến hành tế yên vị và kết thúc lễ hội

Thông qua lễ hội, giáo dục con cháu về truyền thống uống nước nhớ nguồn của nhân dân đối với các bậc tiền nhân. Lễ hội cũng là dịp để các gia đình và nhân dân trong làng gặp gỡ nhau, gắn kết tình cảm cộng đồng làng xóm