Lễ hội truyền thống Sơn Đồng
Giới thiệu
a. Quá trình ra đời, tồn tại của di sản văn hóa phi vật thể:
- Di sản có từ lâu đời.
Các cụ cao niên không nhớ rõ lễ hội có từ bao giờ, nhưng theo Ngọc phả lễ hội có từ thời Hùng Triều. Trong thời kỳ chiến tranh hội vẫn được duy trì và tổ chức tuy nhiên quy mô nhỏ hơn.
- Hội làng được tổ chức ngày mùng 6 tháng Hai âm lịch hàng năm (Hội lệ). Hội chính diễn ra trong 03 ngày (mồng 5 đến ngày mồng 7 tháng 2 âm lịch) và có tổ chức cờ người, hội lệ không có.
- Toàn thể Nhân dân cùng tham gia lễ hội, trong đó có thành phần quan trọng không thể thiếu là Ban khánh tiết và các cụ là bậc cao niên có tâm huyết với làng. Đến ngày hội Ban khánh tiết đề xuất, lựa chọn các thành viên để đề nghị thành lập Ban Tổ chức Lễ hội hàng năm khi diễn ra lễ hội, đồng thời có các lãnh đạo thôn và đảng viên, hội viên các chi hội đoàn thể thôn tham gia các hoạt động tại lễ hội.
Lễ hội liên quan đến Thành Hoàng là thánh nhân. Tên huý trong ngọc phả cũng như truyền thuyết vì lý do nào đó được giấu kín.
Lễ hội truyền thống để tưởng nhớ công ơn của Thành Hoàng.
- Tại đình làng còn lưu giữ 07 sắc phong .
- Nghi thức/kỹ năng chủ yếu là: Lễ tế.
- Có những tập tục, hèm, nghi lễ, nghi thức, kiêng kỵ:
Quy định tuổi trùm: trai đinh trong làng cứ tròn 40 tuổi phải ra đình phục vụ việc làng, gọi là tuổi trùm.
Quy định tuổi 50: Trai đinh tròn 50 tuổi vào 30 tháng chạp sắm lễ ra đình trình Thánh để làm lễ lên các cụ.
- Hiện nay việc truyền dạy và thực hành di sản trong cộng đồng được thực hiện như sau: Hàng năm đều tổ chức lễ hội truyền thống, các cụ cao niên thường xuyên nhắc lại về vị thần được thờ tại di tích để con cháu ghi nhớ, huy động thế hệ thanh niên, trung niên cùng tham gia ban tổ chức lễ hội, tham gia thực hành tổ chức phần lễ và phần hội, để nắm bắt các nghi lễ, tập tục, các trò chơi dân gian, để sau này tiếp tục kế thừa thực hiện nhiệm vụ tổ chức lễ hội.
b. Miêu tả hình thức biểu hiện, quy trình thực hành, các sản phẩm vật chất, tinh thần được tạo ra trong quá trình thực hành di sản văn hóa phi vật thể, không gian văn hóa liên quan v.v:
