Miếu Hạ Đông Dương

• Nhân vật thờ phụng: Di tích thờ hai vị Đương cảnh Thành hoàng sống vào thời Hùng Vương thứ 18 là Long Cung uy quang kiêm tri thông quốc đại vương và Nguyên Súy, hùng lược sùng phúc trụ quốc đại vương.

• Thần tích: Hai vị thần có công lớn giúp vua Hùng đánh tan giặc Thục Phán bảo vệ nước Văn Lang và được ban thực ấp tại trang Đông Dương. Sau này, khi Đinh Tiên Hoàng đi dẹp loạn 12 sứ quân qua đây cũng được hai thần âm phù, nên nhà vua đã liệt vào quốc lệ và ban sắc phong. Ngày đản của thần là 12/3 và ngày hóa là 6/6 âm lịch.

• Sự kiện cách mạng: Trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, làng Đông Dương và khu di tích là cơ sở hoạt động, nuôi giấu nhiều đồng chí lãnh đạo cấp cao của Đảng như Hoàng Quốc Việt, Đỗ Mười, Văn Tiến Dũng.

2. Đặc điểm Kiến trúc - Nghệ thuật

• Kiến trúc Đình: Đình tọa lạc trên khu đất rộng 4410m2, quay hướng Tây Nam, bao gồm Bái đường và Hậu cung làm theo kiểu chữ Nhị (=). Tòa Đại bái làm kiểu chữ Nhất (-) dài 14m, rộng 7,5m với bộ khung gồm 5 vì kèo và 4 hàng cột. Cấu trúc vì kèo kiểu "thượng chồng rường giá chiêng, hạ chồng rường con nhị" mang đậm phong cách thời Nguyễn. Nghệ thuật điêu khắc gỗ tinh xảo với các mảng chạm đầu dư hình rồng, tứ linh, tứ quý và hoa văn hình học. Tại khu vực đình còn phát hiện nhiều viên gạch hòm sớ cổ mang hoa văn thời Lê, Mạc.

• Kiến trúc Miếu (Miếu Hạ): Nằm trên thế đất hình con rùa vàng (Kim Quy), phía trước có chuôm nước là tàn tích của dòng sông Kim Ngưu cổ. Miếu xây theo kiểu chữ Đinh (J) gồm 3 gian tiền tế và 2 gian hậu điện. Đầu hồi bít đốc tay ngai, trên đỉnh trụ biểu đắp nghê chầu, lồng đèn và có các đôi câu đối chữ Hán.

3. Hệ thống Di vật, Cổ vật

• Di tích lưu giữ 1 cuốn thần phả viết bằng chữ Hán biên soạn năm Hồng Đức nguyên niên (1470) và hơn chục đạo sắc phong của các triều đại phong kiến.

• Hệ thống đồ thờ tự đa dạng với 4 cỗ ngai (3 gỗ, 1 đồng), trong đó ngai gỗ chạm lưỡng long chầu nguyệt sơn son thếp vàng lộng lẫy.

• Ngoài ra còn có sập thờ sơn mài vẽ tứ linh, đỉnh đồng, lộc bình, chuông đồng, giá văn, quán tẩy và cây nến.