Miếu Mậu Lương

Ngay đầu làng Mậu Lương có một ngôi miếu cổ, nhân dân quen gọi là miếu Mậu Lương. Nơi đây thờ ba vị là: Chàng Vàng đại Vương, Đô Hồ đại vương và Lê triều Linh hiển Hoàng hậu. Theo truyền thuyết, hai vị thành hoàng làng Chàng Vàng đại vương và Đô Hồ đại vương vốn là hai vị Tiên đồng, đầu thai xuống trần gian làm con một gia đình đất Hoan Châu (Xứ Nghệ), cha mẹ mất sơm, hai anh em đi du ngoạn, kiếm sống, trên đường đi liền dừng chân đầu xã Ngô Xá huyện Thanh Oai.

Sau đó, hai ông du ngoạn tiếp đến núi Tản Viên gặp Sơn Thánh, bậc kỳ tài đệ nhất trong thiên hạ và được Ngài trọng dụng. Bấy giờ, đất nước thái bình đã lâu, Sơn Thánh cùng hai ông tiếp tục chu du khắp nơi. Khi về lại Mậu Lương, hai ông xin ở lại để thăm hỏi, chăm sóc nhân dân địa phương, dạy dân cấy lúa, nuôi tằm. Khi quân Thục xâm chiếm đất nước, hai ông được phong chức sắc, ra trận giúp vua Hùng đánh giặc. Thắng lợi hai ông lại xin về làng cũ, sau này hai ông hóa cùng Sơn Thánh. Dân làng Mậu Lương lập biểu dâng vua. Vua cho sứ về hành lễ và phong là “Thượng đẳng phúc thần”, lại sắc phong thần hiệu, chuẩn cho dân Mậu Lương lập miếu thờ phụng, hương hỏa muôn đời. Về sau các triều đại đều cấp sắc phong thần.

Miếu còn lưu giữ được nhiều vật quý như: kiệu bát cống, án thư, án gian, long ngai bài vị, hoành phi, câu đối… mang đường nét văn hóa thời Lê; một án gian chữ nhật, trang trí hổ phù, lưỡng long chầu nguyệt, chữ thọ… mang đậm phong cách nghệ thuật thời Lê.

Từ ngoài vào miếu Mậu Lương có cổng Nghi môn, Tả Hữu mạc, Đại bái và Hậu cung. Cổng miếu được xây 2 cột trụ cao hơn 8 m và cổng pháo có mái đao cong. Đại bái 3 gian, mái lợp ngói mũi mỏng, tường xây, hồi bít đốc, tay ngai các vì nóc ở Đại bái và Hậu cung đều làm theo kiểu tiền kẻ, hậu bẩy, kết hợp giá chiêng con nhị, bào trơn đóng bén, trang trí một số hoa văn đơn giản như chữ triện, gờ chỉ nổi… Miếu được xây dựng ở thế đất đẹp, cùng lũy tre xanh, sông, hồ… càng làm cho khu di tích đẹp thêm.

Miếu làng Mậu Lương là một di tích lịch sử cấp quốc gia, đã được Bộ văn hóa (Nay thuộc bộ Văn hóa thể thao và du lịch) xếp hạng năm 1988.