Nhà lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh

Nhà lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh nằm trong khuôn viên nhà Tổ của chùa Một Mái (Bối Am tự), tại thôn Thụy Khuê, xã Quốc Oai, thành phố Hà Nội.

Trong thời gian từ ngày 3-2-1947 đến đầu tháng 3-1947, chùa Một Mái là nơi Bác trực tiếp chỉ đạo cuộc kháng chiến chống Pháp. Nhiều quyết sách, sắc lệnh, chỉ thị quan trọng đã được Bác cùng các đồng chí lãnh đạo Trung ương Đảng và Chính phủ bàn bạc, quyết định tại đây. Chiều tối ngày 3-3-1947, Bác rời Quốc Oai lên Việt Bắc, tiếp tục lãnh đạo cuộc kháng chiến. Sau khi kháng chiến giành thắng lợi, tháng 10-1954, Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng các cơ quan Trung ương trở về Thủ đô. Người còn đến thăm nhân dân xã Sài Sơn và chùa Một Mái hai lần nữa vào ngày 19-5-1957 và ngày 19-5-1959.

Nhà lưu niệm Bác Hồ nguyên là nhà tổ chùa Một Mái thuộc thôn Thụy Khuê, nằm dưới chân núi, có cửa sau để đi lên núi và hang Bác Hồ (tên gọi nhân dân địa phương đặt). Ngôi nhà nằm ngay dưới chân núi, từ chùa chính xuống, song song với tòa tiền đường chùa Một Mái. Ngôi nhà có 5 gian xây tường hồi bít đốc. Hai gian hồi làm buồng, 3 gian giữa để trống thoáng, phía trước là hệ thống cửa bức bàn, phía tường hậu trổ một cửa nhỏ ở gian bên trái để lên núi. Ngôi nhà nhỏ nằm yên bình dưới không gian xanh mát của bóng núi và những hàng cây, nổi bật với hàng chữ vàng trên tấm băng rôn đỏ “Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại sống mãi trong sự nghiệp của chúng ta”.

Từ năm 1984, chính quyền và nhân dân xã Sài Sơn đã đầu tư, tu bổ khu nhà Tổ của chùa Một Mái trở thành Nhà lưu niệm Bác Hồ để phục vụ nhu cầu tham quan của du khách. Gian đầu hồi phía phải điện Mẫu được phục dựng nguyên trạng như thời gian Bác ở và làm việc. Tất cả hiện vật ở đây đều là hiện vật gốc. Đó là chiếc bàn gỗ, trên bàn là một chiếc máy chữ cũ cùng một chiếc đèn dầu hỏa, như ngày xưa Bác vẫn làm việc. Đó là chiếc giường gỗ kê sát tường, nơi Bác nằm nghỉ ngày xưa, là đôi dép cao su, chiếc túi đựng tài liệu, hình ảnh Bác về thăm chùa Một Mái năm 1959 cùng một số bút tích của Người.