Nhà Thờ họ Dương thôn Dương Đanh

          Nhà thờ họ Dương thuộc thôn Dương Đanh, xã Dương Xá cũ, nay thuộc xã Gia Lâm thành phố Hà Nội, công trình được khởi dựng từ rất sớm để thờ tổ tiên họ Dương và các vị tiên hiền khoa bảng của dòng họ, trong đó có cụ Dương Hạo dỗ tiến sĩ năm 1620; cụ Dương Đôn đỗ tiến sỹ khóa thi năm Mậu Thìn thời Lê (1628), cụ Dương Lệ đỗ tiến sĩ năm 1712, hai cụ Dương Sử và Dương Trọng Tế cùng đỗ tiến sĩ năm 1754, tất cả đều được ghi danh trong văn bia tại Văn Miếu Quốc Tử Giám.

Cụ Dương Đôn làm quan trong triều được phong nhiều chức tước như: Lại Bộ Tả Thị Lang, Nho Lâm Tự hình bộ Thượng Thư, Thái Bảo. Cụ mất năm 81 tuổi. Mộ cụ hiện an táng tại khu vực Mả Cả, xã Dương Xá cách Đền thờ Nguyên Phi Ỷ Lan chừng 300m. Cụ Dương Đôn và dòng họ Dương có công xây dựng lên thôn Dương Đanh. Cho nên từ xưa tới nay, vào ngày 16 tháng 1 âm lịch hàng năm dòng họ Dương tổ chức tế xuân tại nhà thờ, dân làng và các dòng họ trong thôn đều về làm lễ tại nhà thờ.

Nhớ công lớn của cụ Dương Đôn và hậu duệ của cụ nên nhân dân thôn Dương Đanh thời đó đã cho xây dựng một miếu thờ gọi là miếu họ Dương trên khu đất rộng 200m2 thuộc khuôn viên của đình làng, miếu quay  hướng Đông Nam nhìn vào sân đình làng. Miếu có một văn bia đá đặt trên lưng rùa đá. Trải qua thời gian, hiện nay ngôi miếu không còn chỉ còn lại rùa đá vẫn được giữ nguyên tại vị trí của ngôi miếu cũ.

Nhà thờ họ Dương toạ lạc trên thửa đất rộng hơn một sào bắc bộ cách đình làng khoảng hơn 100m về phía Tây Bắc. Nhà thờ được xây dựng từ thế kỷ XVII theo hướng Tây Nam, gồm năm gian. Cổng vào được xây cùng niên đại với nhà thờ có đôi câu đối ghi:

“Lạc Dương viễn lộ tằng xa mã.

Tăng đinh an ấp kế kỳ quan”

 Trước cửa nhà thờ có bức phù điêu ghi:

“Nhất đại trạng nguyên, bát  tiến sỹ. Tam công hầu bá, lục thượng thư”.

Nhà thờ còn lưu giữ được các hiện vật như: ngai thờ, khánh đồng cổ, câu đối, phù điêu…

Nhà thờ họ Dương tọa lạc ở nơi yên tĩnh, kín đáo nên trong thời kỳ chống Pháp các cán bộ cách mạng đã dùng làm nơi ẩn náu hoạt động cách mạng.

Đây là nhà thờ họ duy nhất còn lại trên địa bàn xã Dương Xá và là một di tích lịch sử văn hóa có giá trị trong kho tàng di sản văn hóa nước nhà cần được bảo vệ, bảo quản và phát huy giá trị.