Nhà thờ Nguyễn Danh Thế

Nhà thờ danh nhân Nguyễn Danh Thế được tọa lạc ở giữa làng trên một thế đất đẹp nhìn theo hướng Đông Nam.Theo gia phả dòng họ Nguyễn Danh ở Viên Nội do Viện nghiên cứu Hán Nôm dịch cho biết, Nguyễn Danh Thế sinh năm Nhâm Thân (1572) tại thôn Tiền xã Viên Nội, huyện Chương Đức, (nay là thôn Tiền, xã Viên Nội, huyện Ứng Hòa, tỉnh Hà Tây). Năm 24 tuổi đỗ Đồng Tiến sĩ xuất thân khoa Ất Mùi niên hiệu Quang Hưng 18 (1595) đời Lê Thế Tông. Vào đầu niên hiệu Thuận Đức (1600), ông làm quan đến chức Hàn Lâm Kiểm Thảo rồi ở nhà chịu tang. Bấy giờ, Thành Tổ phụng giá trở về Tây Đô, Đông Đô bị bỏ ngỏ. Bọn nghịch đảng họ Mạc lại tụ tập, đón mẹ Mạc Mậu Hợp là Bùi Thị về kinh thành, cất nhắc công trạng các quan cũ, mới và phong thưởng cho họ. Riêng ông lánh mình, không nhận. Ngụy tặc đã dẹp yên, triều đình khen ngợi ông, đề bạt ông làm chức Hộ Khoa Đô Cấp sự trung bồi phụng phủ đường, rồi thăng Thái Bộc Tự Khánh. Mùa xuân năm Bính Ngọ, vâng hướng Ất, xung quanh có cây cối tươi tốt. Như vậy thời gian làm quan của Nguyễn Danh Thế, trải các chức trong triều 50 năm. Trong thời gian ấy, ông đã làm quan đến chức Lễ bộ Thượng thư kiêm Ngự sử đài Đô ngự sử, Nhập Thị Kinh diên, Thái phó, tướng Đường Quận công. Suốt cuộc đời làm quan ông không làm điều gì phi nghĩa. Gia đình thanh bạch, ông yên tâm với công việc ở nhiệm sở, làm việc vì người dân nghèo khổ. Tấm lòng trung của ông mọi người đều biết tiếng, biết tên.

Nhà thờ Nguyễn Danh Thế là nơi thờ phụng và tưởng niệm Nguyễn Danh Thế và các vị tiên tổ họ Nguyễn nên thuộc loại di tích lịch sử, dạng nhà thờ danh nhân.

Hiện nay, Nhà thờ Nguyễn Danh Thế còn bảo lưu được một số di vật như sau: Tờ ghi thụy hiệu của cụ Nguyễn Danh Thế, đạo sắc phong, mâm bồng, hoành phi, câu đối...

Nhà thờ Nguyễn Danh Thế được UBND tỉnh Hà Tây cũ xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa năm 2003./.