Nhà Thờ Tế Sở
Giới thiệu
1. Vị trí
Nhà thờ Tế Sở tọa lạc tại thôn Lai Xá, xã Kim Chung, huyện Hoài Đức, thành phố Hà Nội. Di tích nằm trên khu đất cao ráo nhất trong làng, thuộc khu vực xưa gọi là xóm Cố Hương (Ngõ Độc). Đây là một trong những di tích lịch sử tiêu biểu của địa phương, gắn liền với quá trình hình thành và phát triển của vùng đất Lai Xá.
2. Kiến trúc, cảnh quan
Nhà thờ Tế Sở được xây dựng theo dạng chữ Nhất gồm 5 gian, mái lợp ngói mũi hài, kết cấu khung gỗ theo kiểu kiến trúc truyền thống thời Nguyễn. Phía trước là khoảng hiên rộng với các cột đá khắc câu đối chữ Hán. Trong khuôn viên còn có các hạng mục như nhà kho, tả vu, hữu vu, bình phong và cổng vào.
Tổng thể di tích mang vẻ đẹp mộc mạc, cổ kính, hài hòa với không gian làng quê Bắc Bộ, thể hiện rõ nét kiến trúc tín ngưỡng truyền thống của vùng đồng bằng sông Hồng.
3. Nhân vật lịch sử
Nhà thờ Tế Sở là nơi thờ phụng cụ Lương Tướng Công – vị thủy tổ của dòng họ Lương tại Lai Xá. Theo truyền tích, cụ là một trong những tướng lĩnh theo Bố Cái Đại Vương Phùng Hưng tham gia khởi nghĩa chống nhà Đường vào năm 791. Sau biến động lịch sử, cụ ở lại vùng Lai Hương (nay là Lai Xá), khai hoang lập ấp, xây dựng cuộc sống cho nhân dân địa phương.
Ngoài ra, di tích còn phối thờ Tiến sĩ Lương Minh Công, người đỗ Tiến sĩ thời Lê, có nhiều đóng góp trong việc phát triển văn hóa, giáo dục tại quê hương.
4. Giá trị lịch sử, văn hóa
Nhà thờ Tế Sở có giá trị đặc biệt về lịch sử và văn hóa. Di tích là minh chứng cho quá trình khai phá, hình thành và phát triển của làng Lai Xá từ buổi đầu dựng làng. Đây còn là nơi lưu giữ nhiều tư liệu, hiện vật, hoành phi, câu đối, bia đá và các đồ thờ có giá trị nghệ thuật, phản ánh truyền thống hiếu học, tôn vinh công đức tổ tiên của người dân địa phương.
Di tích góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, lòng biết ơn các bậc tiền nhân và giữ gìn bản sắc văn hóa cộng đồng.
5. Hoạt động truyền thống
Hằng năm, nhân dân làng Lai Xá tổ chức lễ giỗ cụ Lương Tướng Công vào ngày 12 tháng 9 âm lịch. Đây là hoạt động tín ngưỡng quan trọng nhằm tưởng nhớ công lao của vị thủy tổ đã có công khai phá, lập làng.
Trong ngày lễ, người dân tổ chức dâng hương, tế lễ và các hoạt động truyền thống. Theo lệ xưa, lễ vật cúng không thể thiếu món bún nộm rau cần, gắn với câu chuyện dân gian về cuộc đời của cụ.
6. Xếp hạng di tích
Căn cứ các giá trị lịch sử, văn hóa và kiến trúc, di tích Nhà thờ Tế Sở được xếp hạng di tích lịch sử cấp Thành phố theo Quyết định số 5555/QĐ-UBND ngày 31/10/2023 của UBND Thành phố Hà Nội.
