Quán Lại Yên

Quán Kính Thiên (Kính Thiên đài) - ngôi quán thờ Thiên thần (Chí Minh đại vương). Tương truyền từ thuở lớp cư dân đầu tiên từ Tiền Liệt (Tiền Lệ) xuống khai phá đất đai, tạo dựng làng xóm, tại một ngôi miếu lợp tranh, vào một đêm vắng lặng, trời tối đen như mực, bỗng từ trên trời phát ra ba luồng ánh sáng rực rỡ như ba tấm lụa bạch lấp lánh rủ xuống khu đất; sau đó, nước ở đầm làng nổi lên từng đợt sóng lớn. Dân coi đây là hiện tượng thiên thần giáng thế, là sự linh ứng của trời đất, bèn lập nên một ngôi miếu tranh, lấy chữ “Nhật” và chữ “Nguyệt” thành chữ “Minh” đặt tên cho vị thần để thờ phụng.

Vào năm Bính Thìn - 1016, Vua Lý Thái Tổ trên đường đi du ngoạn, thấy nơi đây phong cảnh có vẻ đẹp huyền bí và thiêng liêng đã ghé lại thăm và phong sắc thần với danh hiệu là “Chí Minh Đại vương”. Các đời vua Lý tiếp theo đã phong sắc cho thần.

Thời Trần, Vua Trần Minh Tông từng về quán Kính Thiên đài để cầu tự. Năm Nhâm Thân - 1312, nhân nhà Trần đánh thắng Chiêm Thành, đã sai Trần Quốc Chẩn ban sắc cho thần và sai Trương Hán Siêu soạn văn bia ca ngợi thần. Trong quán hiện còn tấm bia Gia Long thứ 13 (Giáp Tuất, 1814) ghi lại sự kiện trên và bia ghi việc các triều vua phong sắc cho thần.

Quán Lại Yên là một công trình kiến trúc có quy mô rất to lớn, bao gồm nhiều hạng mục: cổng tam quan, đại bái, trung cung và hậu cung. Quán tọa lạc ở một vị thế cảnh quan đẹp, trên bến dưới thuyền, giữa trung tâm làng, thuận tiện cho việc thờ cúng và tham quan, nghiên cứu. Hệ thống cột trụ, tường bao soi bóng xuống con ngòi dẫn nước từ Phương Bảng xuống giữa làng và giếng nước.