Quán Liệp Mai

Đình Liệp Mai được xếp hạng cấp Thành phố tại Quyết định số 47 QĐ/UB ngày 10/01/2023 của UBND tỉnh Hà Tây (cũ) nay là UBND thành phố Hà Nội

Quán được làm nhìn về hướng Nam (chếch về Tây 10 độ). Đây là hướng thường được chú ý nhiều ở các di tích cổ, vì trước hết đó là hướng mát mẻ vào mùa hè, tránh được gió rét vào mùa đông. Dân gian thường nói “Lấy vợ hiền hoà làm nhà hướng Nam”. Hướng Nam còn mang tính dương, gắn với hạnh phúc. Khi ảnh hưởng văn hoá Trung Hoa “Thánh nhân Nam diện nhi thính thiên hạ” (Thánh nhân ngồi quay hướng Nam để nghe lời tâu bày của thiên hạ) thì đó là hướng của đế vương, sau đó là hướng của thần linh khi các ngài thành vua tinh thần của dân chúng.

Nhìn bên ngoài, quán có bố cục kiểu chữ nhất kiểu tiền đao hậu đốc với góc đao cong phía trước tạo nét duyên dáng cho kiến trúc cổ. Bờ nóc, bờ dải đắp bờ đinh đơn giản, hai đầu bờ nóc là hai con makara (rồng lá), chỗ gấp khúc của bờ dải là các con xô đắp bằng vôi vữa tô sành sứ trông đầy vẻ uy nghiêm mà vẫn hiền lành, gần gũi. Đầu đao góc mái tạo hình rồng sinh động và duyên dáng.

Bên trong ngôi quán được chia làm 3 gian, trong đó gian giữa rộng 1m65, gian ngoài rộng 1m65 và gian trong rộng 1m70. Tương ứng với các gian là các bộ vì đỡ mái được làm theo hai kiểu thức, trong đó bộ vì gian hồi được làm kiểu kèo kẻ đơn giản, các bộ vì còn lại kiểu: thượng chồng rường, hạ kẻ chuyền. Ở bộ vì gian ngoài có mở hệ thống cửa bức bàn ở gian giữa và cửa panô ở hai gian bên để thuận tiện cho sinh hoạt tín ngưỡng.

Nối hai đầu cột cái theo phương thức mộng xẻ đầu cột là một câu đầu có tiết diện vuông, hơi thon hai đầu. Câu đầu đỡ hai rường thẳng đặt chồng khít lên nhau, rường trên cùng đội thượng lương qua đấu hình thuyền. Kẻ chuyền ăn mộng qua thân cột cái bên dưới câu đầu nối ra đầu cột quân hợp với xà nách bên dưới đỡ hoành qua ván dong. Xà đai hai đầu gối lên tường ăn mộng qua đầu các cột cái tạo thêm độ vững chắc cho các bộ vì.

Gian thứ hai vào trong có đặt một hương án thờ bằng gỗ đơn giản trên đó đặt hậu bành thờ bà Đinh Thị Đen - thân mẫu đức Tản Viên Sơn Thánh và một số đồ thờ tự khác như: giá văn, cây nến, bát hương, lọ lộc bình...

Quán Liệp Mai là ngôi quán được xây dựng từ lâu đời, trong tâm thức mỗi người dân ngôi quán là một di tích thiêng liêng và rất ít người được ra vào bên trong nội tự nên trang trí trên kiến trúc gỗ quán được làm đơn giản với các xà, kẻ, rường chủ yếu bào soi vỏ măng, đôi chỗ có mảng trang trí hình rồng tạo nên sự thoáng đãng và bền chắc cho kiến trúc gỗ. Điểm đáng chú ý là ngôi quán được xây dựng trên một quả đồi rộng, xưa là khu rừng lim. Ngày nay, với các cây lim, cây si cổ thụ toả bóng trùm xuống khu quán đã tạo cho khu quán có một vẻ linh thiêng, kỳ bí. Ngôi quán ẩn hiện trong vòm cây tán lá đã hoà đồng vào thiên nhiên, gắn bó chặt chẽ với thiên nhiên (tương tự như Đền Và - Đông Cung thờ Tản Viên Sơn Thánh ở Sơn Tây) là một trong không nhiều những di tích còn giữ được cảnh quan môi trường cổ truyền ở Hà Tây.

Tóm lại: Đình - quán Liệp Mai được dân làng xây dựng từ lâu đời để thờ các vị thành hoàng của làng mình. Qua thời gian tồn tại các di tích vẫn giữ nguyên