Quán Thá

Quán Thá tọa lạc tại vị trí đất cao ráo, thoáng đãng ở cuối làng Đồng Mít, xã Phúc Sơn (xưa kia thuộc trang Phúc Lâm), hướng về phía Tây Nam. Đây là di tích thờ 3 vị thần làm Thành hoàng làng, gồm tiên thần Quế Hoa công chúa và hai vị nhân thần thời Bắc thuộc là Đức Thánh Cả - Đỗ Lang cùng Đức Thánh Hai - Thiện Sỹ. Theo thần tích, Thiện Sỹ từ nhỏ đã có tư chất thần đồng, mười ba tuổi lầu thông kinh sử; lớn lên Ngài lập trường dạy học, giữ tròn đạo hiếu và được dân chúng tôn làm Châu trưởng. Nhờ đạo đức và tài năng, Ngài được vua phong chức Đại tư đồ, gia phong tước Quận công, chỉ huy hàng vạn quân sỹ dẹp yên các tù trưởng làm loạn ở Cửu Chân bằng lời lẽ nhân nghĩa, giúp nhân dân yên ổn làm ăn. Sau khi Ngài mất vào ngày 10/9 năm Bính Ngọ, vua ban sắc phong làm Phúc thần và dân làng lập miếu phụng thờ. Người cháu của Ngài là Đỗ Lang thay quản công việc, tới đời Đông Đế được phong làm Đô Hộ. Khi Vương Mãn làm loạn và quân Hán tràn sang, Đỗ Lang đem quân về trang Phúc Lâm trú tại đền thờ thần, mộng thấy Quế Hoa công chúa linh ứng nguyện ngầm giúp sức; sau một trận quyết chiến phá vây, Ngài đã hóa bên sông vào ngày 07/6 năm Đinh Mùi. Về kiến trúc, Quán Thá hiện nay gồm các hạng mục: hồ nước, giếng cổ, bức bình phong, khoảng sân rộng lát gạch, Đại bái và Hậu cung. Tòa Đại bái gồm 3 gian. Quán Thá không chỉ lưu giữ giá trị kiến trúc tâm linh mà còn là nơi tôn vinh những nhân thần có công bảo quốc an dân của vùng đất Mỹ Đức xưa.