Quán Thượng, thôn Thượng Nội, xã Hồng Sơn, thành phố Hà Nội
Giới thiệu
Quán Thượng tọa lạc hướng Nam, liền kề cánh đồng làng. Mặt bằng tổng thể di tích gồm các hạng mục: Giếng, Nghi môn – cổng pháo, Tiền tế, Đại bái, Hậu cung, Tả mạc, Hữu mạc, miếu Bà, bình phong, sân vườn.
Theo lời kể của các cụ cao niên, Hội người cao tuổi trong làng, quán Thượng có từ lâu đời. Trước kia, quán Thượng kết cấu kiểu kiến trúc mở, kiến trúc chính là một nhà ngang 3 gian – là Hậu cung quán ngày nay, khoảng sân, cổng trụ biểu nhỏ. Trải qua nhiều năm tháng lịch sử, đời sống nhân dân ngày càng khấm khá hơn. Từ năm 1995 -2005, địa phương tu bổ Hậu cung quán, tôn tạo thêm Trung cung, Tiền tế, Tả mạc, Hữu mạc, mở rộng sân quán, xây lại Nghi môn. Theo sự tích truyền thuyết thì Quán thôn Thượng thờ ông cả là Cao Sơn Dũng lược khâm thuận hải vận linh ứng đại vương là một trong bốn vị tướng họ Cao có công đánh giặc Tống và Chiêm Thành để bảo vệ nền độc lập của nước Đại Việt ở thế kỷ thứ XI. Theo các cụ trong thôn Thượng cho biết Thành hoàng làng được thờ chính ở đình Thượng, thờ vọng ở quán. Năm 1948, đình Thượng bị Pháp đốt cháy toàn bộ nên quán Thượng làm nơi thờ chính của Thành hoàng. Xã Xuy Xá cũ có 5 thôn thì chỉ có thôn Đoài và thôn Thượng có đình. Từ xưa, đình Đoài được coi là đình Tổng của 5 thôn, thôn Nghĩa có nhà thờ đạo nhưng vào dịp lễ hội 6/2 dân thôn vẫn đến đình Đoài làm lễ. Thôn Thượng thờ ông Cả trong tứ vị nên mới làm đình riêng nhưng vẫn tham gia sinh hoạt tín ngưỡng tại đình Đoài.
Di tích Quán Thượng hiện còn lưu giữ được những hiện vật tiêu biểu có niên đại thời Nguyễn như Long ngai, bài vị, bát hương sứ, mâm bồng, tượng Bà… Ngôi quán cũng có nhiều hiện vật đồ thờ có giá trị lịch sử, văn hóa, nghệ thuật như hoành phi, câu đối kiệu, bát bửu…
Với những giá trị tiêu biểu về lịch sử, văn hóa, kiến trúc nghệ thuật và tín ngưỡng, quán thượng đã được UBND thành phố Hà Nội xếp hạng Di tích lịch sử cấp Thành phố theo Quyết định số 4553/QĐ-UBND ngày 02/09/2025



